Teatr lalek pod szyldem RP. Jak od 30 lat głosujemy na te same twarze, myśląc, że coś zmieniamy

​Znamy ten rytuał na pamięć. Przed każdymi wyborami temperatura w kraju podnosi się do poziomu wrzenia. Z głośników, ekranów i smartfonów wylewa się ten sam, histeryczny okrzyk: „Byle nie oni!”. Krzyczymy, żeby nie PiS. Krzyczymy, żeby nie Platforma, nie Koalicja, nie PSL. Głosujemy „przeciw”, zaciągając potężny dług emocjonalny, przekonani, że bierzemy udział w dziejowej bitwie o ratowanie ojczyzny.

​A potem opada kurz, liczy się głosy i... do tych samych gabinetów wchodzą ci sami ludzie. Ci sami, którzy rządzili krajem w latach 2010, 2000, a nierzadko zaczynali swoje kariery jeszcze w latach 90. Zmieniają się logotypy, nazwy partii dzielą się i łączą, garnitury stają się lepiej skrojone, a marketing — bardziej cyfrowy. Ale personalny rdzeń polskiej władzy od trzech dekad pozostaje niemal nietknięty.

​W tym kontekście słowa-klucze, którymi karmią nas elity, nabierają zupełnie nowego, cynicznego znaczenia. Co tak naprawdę oznaczają „polaryzacja”, „jedność” i „Polska” w kraju rządzonym przez wieczną oligarchię informacyjną?

​1. Polaryzacja, czyli zarządzanie przez konflikt

​W podręcznikach socjologii polaryzacja to głęboki podział społeczeństwa. W polskiej praktyce politycznej to jednak nie błąd systemu — to jego główny motor napędowy.

​Dla betonu partyjnego, który rządzi nami od lat, polaryzacja jest darem niebios. Dlaczego? Ponieważ zwalnia ich z obowiązku rządzenia w sposób kompetentny. Jeśli wmówisz wyborcy, że ta druga strona to śmiertelne zagrożenie dla jego egzystencji, nie musisz już pokazywać programu naprawy służby zdrowia, sensownej strategii energetycznej czy reformy edukacji. Twój jedyny program brzmi: „My przynajmniej nie jesteśmy nimi”.

​Polaryzacja to mur, który wieczne elity wzniosły wokół Wiejskiej, by nie dopuścić tam nikogo nowego. Polak zmęczony duopolem, patrząc na nową inicjatywę polityczną, myśli: „Fajni są, ale jeśli na nich zagłosuję, zmarnuję głos i wygrają TAMCI”. I tak, ze strachu, znowu wrzuca do urny kartkę na mniejsze zło.

​2. Jedność, czyli „zamknij usta i maszeruj w szeregu”

​Słowo jedność brzmi pięknie i szlachetnie. Kojarzy się z Solidarnością, z wielkimi zrywami narodowymi. Jednak w ustach zabetonowanej klasy politycznej „jedność” oznacza jedno: ślepe posłuszeństwo i likwidację jakiejkolwiek wewnętrznej dyskusji.

​Kiedy liderzy partyjni wzywają do „jedności”, zazwyczaj mają na myśli konsolidację wokół własnego stołka. „Jedność opozycji” albo „jedność obozu rządzącego” to nic innego jak kneblowanie tych, którzy chcieliby zaproponować inne rozwiązania gospodarcze czy społeczne. Masz myśleć tak jak partia, głosować tak jak każe dyscyplina i nie zadawać pytań. W tym układzie „jedność” to synonim monopolu.

​3. Polska, czyli najwygodniejsza tarcza ochronna

​Najbardziej cynicznym zabiegiem tej trzydziestoletniej telenoweli jest to, co zrobiono ze słowem Polska. Elity polityczne dokonały pełnej prywatyzacji pojęcia ojczyzny.

• ​Dla jednych „Polska” to tylko oni – tradycyjna, narodowa, katolicka. Kto myśli inaczej, jest zdrajcą i sługusem obcych mocarstw.
• ​Dla drugich „Polska” to oni – nowoczesna, europejska, liberalna. Kto myśli inaczej, jest zacofanym autokratą, który ciągnie kraj na wschód.

​W ten sposób „Polska” przestała być wspólnym domem, a stała się maczugą do okładania przeciwnika. Definiowanie ojczyzny przez pryzmat przynależności partyjnej sprawia, że połowa obywateli w tym kraju zawsze czuje się nieswojo, niezależnie od tego, kto akurat wygrywa wybory. A elity? Elity ogrzewają się w blasku tych narodowych uniesień, bezpieczne na swoich pozycjach.

​Wielka rotacja szyldów: AWS, UW, SLD, PO, PiS, Nowoczesna, Polska 2050... Można dostać zawrotu głowy od skrótów. Ale gdyby prześwietlić życiorysy ludzi pociągających za sznurki, okaże się, że to wciąż ten sam, zamknięty klub z lat 90. Karuzela stanowisk kręci się w najlepsze: minister z 2005 roku staje się doradcą w roku 2015, by w 2026 znów objąć spółkę skarbu państwa.

​Dokąd jedzie ten pociąg?

​Największym sukcesem polskiej klasy politycznej jest to, że wmówiła nam, iż zmiana nazwy partii to zmiana systemowa. Jesteśmy jak pasażerowie pociągu, w którym co cztery lata konduktorzy zmieniają czapki i przemalowują wagony, ale tory od trzydziestu lat prowadzą w dokładnie to samo miejsce — do państwa, które zamiast rozwiązywać realne problemy swoich obywateli, woli żywić się ich nienawiścią.

​Dopóki jako wyborcy będziemy kierować się wyłącznie zasadą „byle nie oni”, dopóty będziemy więźniami tej samej, starej kasty. Bo dla nich nie ma znaczenia, który z nich akurat trzyma berło. Ważne, żeby klucze do królestwa pozostały w tym samym, zaufanym gronie.

#NieoPolityce