Atom z tektury, kaucja z puszki: Jak finansujemy cudze marzenia, walcząc z plastikową nakrętką

Atom z tektury, kaucja z puszki: Jak finansujemy cudze marzenia, walcząc z plastikową nakrętką

​Gdy za naszą wschodnią granicą, pod huczący bas rosyjskich rakiet i w cieniu permanentnego zagrożenia, dzieje się prawdziwa geopolityczna historia, nad Wisłą trwa wielka, narodowa farsa z udziałem drogich konsultantów i zgniecionych puszek. Ukraina, kraj pogrążony w wojnie, nie ma czasu na luksus wieloletniego kluczenia w biurokratycznym labiryncie. Tam po prostu biorą sprawy w swoje ręce: sfinalizowali zakup gotowych, od lat leżakujących w Bułgarii reaktorów z niezrealizowanego projektu Belene, połączyli siły z amerykańskim Westinghousem i z determinacją godną przetrwania budują nowoczesne bloki energetyczne w Chmielnickim, dodając do sieci potężne cztery tysiące megawatów. Robią to pod ostrzałem, bo wiedzą, że bez energii nie ma państwa.

​A co dzieje się w tym samym czasie w Polsce – krainie wiecznego spokoju, strategicznych audytów i nieskończonych konferencji prasowych? Tutaj atom od dekad przypomina mityczne Yeti: wszyscy o nim słyszeli, politycy w garniturach dumnie prężą się przed wizualizacjami chłodni kominowych, ale nikt go na oczy nie widział. Kolejne ekipy rządowe urządziły sobie z polskiego programu jądrowego prywatną maszynkę do mielenia publicznych pieniędzy, zamieniając realną transformację energetyczną w lukratywny biznes dla zagranicznych korporacji.

​Mechanizm ten jest boleśnie prosty i bezczelny zarazem. Co kilka lat zmienia się minister, retoryka łagodnieje lub twardnieje, przedwyborcze obietnice leczą skołatane nerwy wyborców, po czym następuje stały punkt programu: spektakularne rżnięcie głupa i lądowanie milionów złotych na kontach zachodnich doradców. Kupujemy kolejne, nic niewarte "studia wykonalności", opłacamy strategiczne analizy, zatrudniamy amerykańskie, francuskie i globalne giganty do pisania raportów, które po przeczytaniu lądują w niszczarkach albo zapleśniają w ministerialnych szufladach. Płacimy im gigantyczne sumy za sam fakt rozmawiania z nami o atomie, podczas gdy polski podatnik płaci jedne z najwyższych rachunków za prąd w Europie i drży na myśl o kolejnych podwyżkach.

​To nie jest zwykła niekompetencja – to jest systemowy drenaż polskiej kieszeni pod płaszczykiem troski o klimat. Zachodni koncern ostrzy sobie zęby na mityczny kontrakt stulecia, kasuje milionowe zaliczki, wystawia kolejne faktury za "doradztwo strategiczne", a my zostajemy z niczym: bez prądu, bez reaktora, za to z pustym portfelem i poczuciem, że ktoś nas po raz kolejny wystawił do wiatru.

​Skoro jednak wielka polityka energetyczna przerasta naszych zarządców, państwo postanowiło zrekompensować nam ten brak strategicznych sukcesów na mikropoziomie. I tak oto stajemy w obliczu cywilizacyjnego przełomu, jakim jest wrzucenie puszki po coli do inteligentnego automatu w osiedlowym markecie. Scena ta urasta do rangi dramatu narodowego. Obywatel, uzbrojony w reklamówkę pełną powgniatanych puszek, podchodzi do maszyny z nadzieją w oczach i pięćdziesięcioma groszami kaucji w perspektywie. Maszyna patrzy na niego obojętnym okiem skanera, analizuje każdy milimetr profilu blachy, po czym z cichym, mechanicznym sykiem odrzuca trofeum z powrotem. Puszka ma minimalne wgniecenie na boku? System uznaje ją za wrogiego agenta. Kod kreskowy jest odrobinę starty od noszenia w torbie? Automatyczny sędzia natychmiast wydaje wyrok śmierci, a za plecami rośnie już pełen złowrogiej rezygnacji szpaler emerytów, którzy utknęli w historycznym korku nowoczesnej logistyki.

​Do tego narodowego dramatu dochodzi jeszcze jeden absolutny hit unijnego designu – przytwierdzona nakrętka, która trzyma się butelki mocniej niż jakakolwiek polska strategia energetyczna. Ktoś w sterylnych gabinetach Brukseli uznał, że największym zagrożeniem dla planety jest luźny korek. W efekcie otrzymaliśmy plastikowy bicz, który z uporem maniaka atakuje nas w oko, gdy próbujemy napić się łyka wody w pędzącym samochodzie, skutecznie gwarantując, że połowa napoju ląduje na koszuli.

​I tak sobie trwamy w tym geopolitycznym rozkroku. Z jednej strony finansujemy zachodnim konsultantom egzotyczne urlopy za analizowanie tego, dlaczego polski atom po raz kolejny się opóźnił, płacąc za te obietnice fortunę. Z drugiej – celebrujemy każdą odzyskaną pięćdziesięciogroszówkę z automatu i toczymy heroiczny bój z plastikową tyranią nakrętek. Można? Można. Tylko dlaczego przy każdym łyku wody i przy każdej kolejnej fakturze za prąd czujemy, że to my zostaliśmy skręceni na ostateczną kaucję?

#NieoPolityce