Częstochowa, 19 kwietnia 2001

Sposoby ratowania polskiego hutnictwa

UCHWAŁA OGÓLNOPOLSKIEGO FORUM zorganizowanego 19 kwietnia 2001 w Częstochowie przez Polskie Lobby Przemysłowe im. Eugeniusza Kwiatkowskiego wspólnie z organizacjami związkowymi.

(...) 1.Większość polskich hut znalazła się w dramatycznej sytuacji. Przyczyną tego z jednej strony są zaniechania w realizacji przyjętych przez poszczególne rządy programów restrukturyzacyjnych, a z drugiej strony - zakończenie ostatnio okresu przejściowego stowarzyszenia Polski z Unią Europejską, co spowodowało, że rząd nie chce udzielać pomocy naszym hutom, a jednocześnie zniesione zostały stawki celne na importowane z Unii wyroby stalowe. Pogarszanie się wyników finansowych hutnictwa jest konsekwencją opóźniania restrukturyzacji technologicznej procesów przetwórstwa hutniczego oraz produkcji stali jakościowych, na które istnieje popyt oraz których import stale się zwiększa.

Decydujący wpływ na to ma restrykcyjny dla polskiej gospodarki system podatkowo - finansowy. To jemu zawdzięczać należy, że na końcowy wynik ekonomiczny największych hut w znacznym stopniu rzutowały wysokie straty na operacjach finansowych związane z kosztami zadłużenia oraz kosztami obsługi bankowej. Niedokończona technologicznie restrukturyzacja sprawia, że polskiemu hutnictwu coraz trudniej jest sprostać konkurencji, także na rynku krajowym.

2. Hutnictwo ze swej natury jest przemysłem kapitałochłonnym, charakteryzującym się niską stopą zwrotu zainwestowanego kapitału. Dlatego aby zapewnić całemu hutnictwu warunki trwałego rozwoju a przedsiębiorstwom hutniczym rentowność, konieczne jest, aby system finansowy państwa zapewniał hutnictwu stabilność w dostępie do długoterminowych i niskooprocentowanych kredytów. Jednocześnie system ten musi umożliwić dostęp do kredytów krótkoterminowych o oprocentowaniu dostosowanym do warunków finansowania kosztów zaopatrzenia materiałowego, odpowiadającym międzynarodowym standardom finansowania eksportu wyrobów hutniczych. Służyć temu może powołanie państwowej korporacji finansowej typu non —profit do spraw rozwoju przemysłu hutniczego (korporacje takie istnieją np. w Japonii). Jej fundusze mogą pochodzić ze sprzedaży obligacji państwowych, dochodów z prywatyzacji, z zagranicznych środków pomocowych, z dotacji budżetowych oraz z długoterminowych bankowych pożyczek zagranicznych. Ponadto postulujemy, aby rząd wystąpił do Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju o długoterminowy niskooprocentowany kredyt inwestycyjny przeznaczony na finansowanie modernizacji polskiego hutnictwa, a zarazem zapewnił gwarancje dla zakupu obligacji emitowanych przez polskie huty, które zostaną przeznaczone na finansowanie ich oddłużenia i rozwój.

3. Dotychczasowe niepowodzenia w realizacji rządowych programów wynikają m.in. z tego, że stanowiły one zlepek biznes planów poszczególnych hut - bez całościowej koncepcji konsolidacji polskiego hutnictwa oraz z braku koordynacji działalności resortów Ministerstw Gospodarki i Skarbu. Wobec kolejnych rządów ponawiane były propozycje konsolidacji, ale nigdy do niej nie doszło. Uważamy, że konsolidacja polskiego hutnictwa w obliczu dokonującej się globalizacji powinna mieć możliwie najszerszy wymiar i polegać na powołaniu koncernu lub korporacji przemysłowo - bankowo — handlowej, do której weszłyby powiązane kooperacyjnie (umowami lub kapitałowo) przedsiębiorstwa hutnicze w celu koordynacji ich działalności produkcyjno -rozwojowej, spółki dystrybucyjne i zaopatrzeniowe oraz niektóre przedsiębiorstwa budowy maszyn. Rząd powinien także podjąć decyzje właścicielskie o przeznaczeniu części dochodów rentownych spółek Skarbu Państwa na zakup akcji przedsiębiorstw hutniczych. Jednocześnie należy powołać lub wyznaczyć jeden bank do obsługi finansowej korporacji. Utworzenie polskiej korporacji hutniczej (koncernu) powinno być poprzedzone uwolnieniem polskich hut od niezawinionych zobowiązań wobec państwa. W tej sytuacji nie do przyjęcia jest koncepcja rządu przejęcia długów części sektora hutniczego wyłącznie po to, aby uzyskać lepszą cenę przy sprzedaży jednemu inwestorowi zagranicznemu czterech wielkich polskich hut, stanowiących 70 procent rynku hutniczego w Polsce. Co więcej, do sprzedaży są przewidziane tylko ich najlepsze nowe linie produkcyjne. Naszym zdaniem, ze względu na strategiczny charakter, polski przemysł hutniczy nie powinien zostać sprzedany inwestorom zagranicznym, którzy przeważnie mają znaczne nadwyżki produkcyjne i dlatego zainteresowani są przede wszystkim polskim rynkiem, a nie rozwojem polskiego hutnictwa.

4. Jedną z nie wykorzystanych możliwości przekształceń własnościowych w polskim hutnictwie jest akcjonariat pracowniczy. Wszędzie tam, gdzie zaistnieją do tego odpowiednie warunki, rząd powinien umożliwić tworzenie własności pracowniczej. Dotyczy to także podmiotów, które uczestniczyć będą w konsolidacji sektora hutniczego. Wielką rolę w upowszechnianiu takiej własności mogą odegrać związki zawodowe działające w hutnictwie.

Akcjonariat pracowniczy powinien spełniać dwa podstawowe dla tej formy własności: a) Pracownicze inwestycje powinny być pośrednie, czyli udziały powinny być skupione w zakładowym pracowniczym funduszu inwestycyjnym. b) Akcje powinny być niezbywalne w okresie zatrudnienia pracownika.

5. Domagamy się, aby w aktualizowanym programie rządowym przyjęto założenia, że w ciągu 2-3 lat nastąpi zatrzymanie degradacji produkcji w polskim hutnictwie i w horyzoncie 10 lat stworzone zostaną warunki dla jego rozwoju, pozwalające zapewnić:

- zużycie stali surowej w przeliczeniu na jednego mieszkańca na poziomie minimum 300 kg,

- przetwórstwo stali umożliwiające równowagę jednostkową w cenie stali za tonę w imporcie i eksporcie

- wyeliminowanie deficytu w obrotach towarowych z zagranicą wyrobami ze stali oraz ograniczenie importu stali do poziomu ok. 50% wolumenu stali eksportowanej, czyli do relacji obserwowanych w krajach rozwiniętych,

- rentowność produkcji hutniczej.

6. Należy stworzyć skuteczniejsze regulacje ustawowe służące ochronie polskiego rynku wyrobów stalowych przed nadmiernym, bardzo często dumpingowym importem.

7. Program Restrukturyzacji Hutnictwa Żelaza i Stali w Polsce przygotowany przez resort Ministerstwa Gospodarki winien bezwzględnie zmierzać do naprawy i rozwoju branży hutniczej, ze szczególnym uwzględnieniem optymalizacji produkcji i utrzymania miejsc pracy. Nieodłącznym elementem ww. programu winien być, wynegocjowany ze stroną społeczną, pakiet osłon socjalnych, na cały czas jego trwania.

Znowelizowany Hutniczy Pakiet Socjalny, winien obejmować również pracowników spółek wydzielonych z hut, gdzie szczególny nacisk kładziony będzie na świadczenia przedemerytalne. Płacone bowiem rekompensaty zwalnianym pracownikom hut nie zastąpią im możliwości zarobkowania. Rządowy pakiet należy uzupełnić również alternatywnym pakietem promocji i tworzenia miejsc pracy w regionach. Regionalny pakiet promocji mógłby tworzyć finansowe i techniczne warunki w organizowaniu nowych miejsc pracy w małych i średnich przedsiębiorstwach. Na ten cel mógłby być wykorzystany zbędny majątek restrukturyzowanych hut, ponownie uruchamiany dla wytwarzania m.in. deficytowych wyrobów na skałę nie opłacalną w hutach.

Niżej podpisani deklarują współdziałanie w obronie polskiego hutnictwa i stanowczo domagają się od rządu realizacji powyższych postulatów.

[Wśród sygnatariuszy dokumentu jest WZZ ,,Sierpień 80", który był współorganizatorem konferencji.]